ਪਸ਼ੂ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ — ਤੋਲ, ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਅਤੇ ਸੌਦੇ ਦੀ ਸਮਝ

ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਭਾਅ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ

ਪਸ਼ੂ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਜਾਂ ਮੱਝ ਵੇਚਣ ਜਾਂ ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਭਾਅ ਦੋ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ — ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਨਵਰ ਭਾਅ (ਪੂਰੇ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਮੁੱਲ), ਜੋ ਖਰੀਦਦਾਰ ਪਸ਼ੂ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਚੋ ਕੇ ਜਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ — ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਭਾਅ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਦਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਭਾਅ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪਤਾ ਕਰੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਨਵਰ ਬਨਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਭਾਅ

ਦੁਧਾਰੂ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਦੁੱਧ ਦੇਣੀ ਉੱਤੇ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਨਵਰ ਭਾਅ ਆਮ ਹੈ: ਦੂਜੇ ਸੂਏ ਦੀ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਚੰਗਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੱਝ ਉਸੇ ਭਾਰ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਮੱਝ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀ ਵਿਕਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਭਾਅ ਉੱਥੇ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਭਾਰ ਜਾਂ ਮੀਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਮੀਟ ਲਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਮੱਝਾਂ। ਕਈ ਸੰਗਠਿਤ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਟਾ (ਵੱਜਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ) ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਭਾਅ ਦਾ ਤਰੀਕਾ	ਕਿਸ ਲਈ ਆਮ	ਭਾਅ ਕਿਸ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ
ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਨਵਰ (ਇਕੱਠਾ ਮੁੱਲ)	ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂ/ਮੱਝਾਂ, ਨਸਲੀ ਪਸ਼ੂ	ਸੂਆ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੁੱਧ, ਫੈਟ, ਉਮਰ, ਸਿਹਤ, ਲੇਵਾ, ਗਰਭ
ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਭਾਅ	ਮੀਟ ਲਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਮੱਝਾਂ, ਕੁਝ ਨਰ ਪਸ਼ੂ	ਭਾਰ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਨਸਲ, ਸਥਾਨਕ ਮੰਗ

ਦੁਧਾਰੂ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਭਾਅ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ

• ਮੌਜੂਦਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣੀ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ। ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਭਾਅ ਉਸਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
• ਦੁੱਧ ਦੀ ਫੈਟ ਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ: ਜਿੱਥੇ ਦੁੱਧ ਫੈਟ 'ਤੇ ਵਿਕਦਾ ਹੈ, ਵੱਧ ਫੈਟ ਵਾਲੀ ਮੱਝ ਦਾ ਭਾਅ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਸੂਏ ਦਾ ਪੜਾਅ: ਨਵ-ਬਿਆਈ ਤੇ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੱਝ ਸੂਏ ਦੇ ਅਖੀਰ ਜਾਂ ਸੁੱਕੀ ਮੱਝ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀ ਵਿਕਦੀ ਹੈ।
• ਗਰਭ ਤੇ ਬਿਆਈ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ: ਪੱਕੀ ਗਰਭ ਤੇ ਚੰਗਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
• ਉਮਰ: ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਕਈ ਸਾਲ ਵਧੇਰੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
• ਸਿਹਤ ਤੇ ਲੇਵਾ: ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੇਵਾ, ਆਸਾਨ ਚੁਆਈ, ਬਿਨਾਂ ਲੰਗੜ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ।
• ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤ: ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਬੀ ਦੁਧਾਰੂ ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਨਹੀਂ।
• ਨਸਲ ਤੇ ਖੂਨ: ਕ੍ਰਾਸਬ੍ਰੀਡ, ਦੇਸੀ ਤੇ ਮੱਝ ਦਾ ਭਾਅ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਉਮੀਦਾਂ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦੁੱਧ ਦੇਣੀ ਦੀ ਪੱਕੀ ਪਰਖ ਲਈ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਇਹ ਗਾਈਡ ਵੇਖੋ: ਪਸ਼ੂ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਜਾਂਚ।

ਹਰ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਵੱਖਰਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਦੋ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਭਾਅ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਤੇ ਮੰਗ, ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਚਾਰੇ ਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦਾ ਖਰਚਾ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਮੰਗ, ਅਤੇ ਉਸ ਹਫ਼ਤੇ ਆਏ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ — ਇਹ ਸਭ ਭਾਅ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਇੱਕ ਭਾਅ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਥਾਨਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਲਓ ਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ।

ਭਾਅ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਹਾਰਕ ਜਾਂਚਾਂ

• ਤਰੀਕਾ ਪੁੱਛੋ: ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ — ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ।
• ਵੱਜਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੁੱਛੋ: ਕਿਸਦਾ ਕਾਂਟਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ? ਭਾਰੀ ਪਸ਼ੂ 'ਤੇ ਛੋਟੀ ਗਲਤੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਖੁਦ ਭਾਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਓ: ਵੱਜਨ ਟੇਪ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਕੇ ਮਿਲਾਓ।
• ਦੁੱਧ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਖੋ: ਪਸ਼ੂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਹਾਓ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕੇ ਫੈਟ ਟੈਸਟ ਕਰਾਓ।
• ਪਸ਼ੂ ਵੇਖੋ, ਭਾਅ ਦਾ ਟੈਗ ਨਹੀਂ: ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਮਰ, ਲੇਵਾ, ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ, ਵਾਲ ਤੇ ਖੁਰ।
• ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਲਓ: ਕਮਿਸ਼ਨ, ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਤੇ ਮੰਡੀ ਫੀਸ ਕੌਣ ਦੇਵੇਗਾ, ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਬਿਮਾਰ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸੌਦਾ ਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਪਾਸੇ ਲਈ ਪੇਮੈਂਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਈਡ ਵੇਖੋ।

ਦਲਾਲ ਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਏਜੰਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਲਾਲ ਜਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਏਜੰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ — ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਜੋਂ, ਪਰ ਕੌਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿੰਨਾ, ਇਹ ਮੰਡੀ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਕਿ ਕੌਣ ਕੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਭੁਗਤਾਨ ਜਾਂ ਘਟਾਏ ਭਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਵੇਚਣ ਜਾਂ ਦਲਾਲ ਰਾਹੀਂ ਵੇਚਣ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਲਈ ਇਹ ਗਾਈਡ ਪੜ੍ਹੋ।

ਸੰਖੇਪ

ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਰੀਕਾ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ, ਦੁੱਧ ਪਰਖੋ, ਪਸ਼ੂ ਖੁਦ ਵੇਖੋ ਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਲਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਵਾਲਾ ਭਾਅ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

Related reading: ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਦੇ ਨੁਕਤੇ, ਗਾਂ ਤੇ ਮੱਝ ਵੇਚਣ ਦੇ ਸਹੀ ਭਾਅ ਟਿਪਸ.

ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਨੋਟ

ਇਸ ਲੇਖ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਸਿੱਖਿਆ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਸੁ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ, ਕਾਨੂਨੀ ਸਲਾਹ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀਅ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਸੁ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਗ ਪਸੁ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ, ਕਾਨੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਕਾਨੂਨੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀਅ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਾਲ। ਪਸੁਆਂ ਦੇ ਭਾਅ, ਮੰਡੀ ਦਿਆਂ ਸਤਿਥਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਇਲਾਕੇ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਦਿਆਂ ਰਹਨਦਿਆਂ ਹਨ — ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪੁਸਟੀ ਕਰੋ। ਇਹ ਸਮਗ੍ਰੀ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇਂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਗਾਰਂਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂਂ ਈਮੇਲ ਕਰੋ: info@pashumandi.in।